Aanbod cultuurcentra

Thema
Aanbod en verenigingen

Eenheid
Absolute aantallen.
Aantal per tienduizend inwoners.

Definitie 
Dit dashboard toont het aantal activiteiten dat cultuurcentra in Vlaanderen organiseren. Een cultuurcentrum is een open artistiek huis met stevige funderingen in de stad en in de regio. Het is een in infrastructuur verankerde culturele ontmoetingsplek die de gemeente beheert met het oog op cultuurparticipatie, gemeenschapsvorming en cultuurspreiding ten behoeve van de lokale bevolking. Bijzondere aandacht gaat uit naar culturele diversiteit. Het cultuurcentrum richt zich met een breed en eigen cultuurspreidingsaanbod op de bevolking van een streekgericht werkingsgebied. 

Onder activiteiten voor het cultuurcentrum tellen de activiteiten, inclusief tentoonstellingen, die door cultuurcentra worden georganiseerd en als dusdanig aangekondigd in de promotionele acties van het centrum. De inwoners verhouden zich tot het werkgebied van het cultuurcentrum. Betreffende de deelnemers van de activiteiten wordt een onderscheid gemaakt tussen enerzijds het aantal exact getelde deelnemers en anderzijds het aantal geraamde deelnemers. Het aantal exact getelde deelnemers is geteld op basis van de registratie van unieke deelnemers, die op een sluitende manier werd gevoerd door middel van een ticket, polsband, stempel, inschrijvings- of namenlijst. Het aantal geraamde deelnemers is het door het cultuurcentrum geschatte aantal deelnemers aan activiteiten zonder sluitend registratiesysteem. 

Een cultuurcentrum biedt zes soorten activiteiten aan:

  • Bijzonder educatieve activiteiten
    Deze soort activiteiten zijn per definitie diensten in huis. Ze worden quasi permanent georganiseerd door een derde partij in de infrastructuur van het cultuurcentrum. Deze derde partij krijgt daarvoor vanuit een hogere overheid een structurele en substantiële subsidie. Voorbeelden van bijzonder educatieve activiteiten zijn een VDAB-cursus; Vormingplusles; of de wekelijkse vioolles.
  • Educatief
    Educatieve activiteiten zorgen ervoor dat de deelnemers kennis, inzicht en vaardigheden verwerven. De nadruk ligt op het leren, het leerproces, ongeacht de inhoud of de doelgroep. Voorbeelden van educatieve activiteiten zijn workshops, lezingen, cursussen of congressen.
  • Omkadering
    Omkaderingsactiviteiten zijn activiteiten die een andere activiteit omkaderen en de ervaring van de toeschouwer verder intensifiëren, verdiepen of verrijken. Voorbeelden zijn inleidingen, lezingen of interviews; een atelier of workshop, een vernissage, rondleiding of sfeerscheppende activiteit.
  • Podium
    Dit gaat om activiteiten die gedeeltelijk of volledig op toneel plaatsvinden. Dit toneel is een ruimte in een theaterzaal die speciaal is ingericht voor de opvoering van podiumactiviteiten zoals een concert; opera; (muziek)theater-; dans-; film-; populaire of klassieke muziekvoorstelling; cabaret of literair event.
  • Tentoonstelling
    Dit is een tijdelijke of permanente gelegenheid waarbij een of meerdere personen of organisaties een verzameling voorwerpen aan belangstellenden laten zien. Voornamelijk van beeldende kunsten zoals fotografie; schilder- of beeldhouwkunst worden tentoonstellingen gehouden. Enkel de tentoonstellingen die werden opgenomen in de jaarbrochure of een andere tussentijdse brochure tellen mee. 
  • Andere activiteiten
    Dit gaat om activiteiten die niet bij voorgaande soorten aansluiting kunnen vinden, bijvoorbeeld repetities; vergaderingen; ontspannings- of ontmoetingsmomenten: ontmoetingen met het oog op vermaak of momenten waarop mensen voor een zinvolle vrijetijdsbesteding samenkomen. Netwerkmomenten tijdens, voor of na een voorstellingen tellen niet mee.

De soorten activiteiten die een cultuurcentrum aanbiedt zijn opgesplitst in drie categorieën:

Diensten in huis betreffen in het bijzonder een educatief aanbod. Ze worden quasi permanent georganiseerd door een derde partij in de infrastructuur van het cultuurcentrum. Deze derde partij krijgt daarvoor vanuit een hogere overheid een structurele en substantiële subsidie. Voorbeelden zijn: centra voor volwassenenonderwijs; Deeltijds Kunstonderwijs en centra voor basiseducatie, centra voor werkenden en werkzoekenden; vormingpluscentra; volkshogescholen; gesubsidieerde gespecialiseerde vormingsinstellingen; alsook initieel formeel onderwijs dat praktijkgerichte opleidingen aanbiedt.

Eigen activiteiten worden meegeteld van zodra het cultuurcentrum zowel organisatorisch, als inhoudelijk en financieel verantwoordelijk is voor de activiteit. De locatie is geen bepalende factor. De activiteit kan plaatsvinden buiten de muren van het centrum. Ook activiteiten in samenwerking kunnen in bepaalde gevallen als een eigen activiteit worden beschouwd. Voorwaarde is: samenwerking op financieel én inhoudelijk vlak.

Receptieve activiteiten worden inhoudelijk of financieel georganiseerd door derden, al dan niet met logistieke ondersteuning van het cultuurcentrum in kwestie. 

De cijfertabel duidt voor de verschillende soorten activiteiten een subsoort aan:

  • Amateur
    Een amateuristische activiteit wordt gebracht door een actor die de activiteit uitoefent in zijn vrije tijd en die daarnaast een andere hoofdactiviteit uitvoert voor zijn inkomsten.
  • Artistiek
    Een artistieke activiteit heeft betrekking op kunst. De opzet is in tegenstelling tot van educatieve activiteiten vooral gericht op vermaak of zinsbeleving. 
  • Atelier of workshop
    Dit gaat om een les of meerdere lessen voor het aanleren van bepaalde vaardigheden in een specifiek vakgebied. Onder deskundige begeleiding verwerven de deelnemers kennis, inzicht, en het vermogen tot expressie op het gebied van een duidelijk vooropgestelde thematiek. De nadruk ligt op het leren, het leerproces, ongeacht de inhoud of de doelgroep. 
  • Centra voor basiseducatie
    Dit gaat om instellingen die volwassenen met weinig schoolopleiding kennis van taal, rekenen, computer, algemene vorming of maatschappijoriëntatie aanleren, opfrissen en versterken. 
  • Centra voor volwassenenonderwijs
    Volwassenen op zoek naar een nieuw beroep of naar nieuwe vaardigheden kunnen een praktijkgerichte opleiding volgen aan een hiervoor gespecialiseerde afstands- of avondonderwijsinstelling. De docenten staan zelf vaak met de voeten in het veld, of hebben reeds praktijkgerichte ervaring opgedaan. 
  • Deeltijds kunstonderwijs beeldende kunst
    Het deeltijds kunstonderwijs (dko) heeft een onderwijscurriculum dat leerlingen opleidt tot kunstbeoefenaars. De finaliteit van het dko is drieledig: (1) een uitstroomfinaliteit naar de kunstbeoefening in de vrije tijd; (2) een uitstroomfinaliteit naar de arbeidsmarkt; en (3) een doorstroomfinaliteit naar het hoger kunstonderwijs. 
    Beeldende kunst betreft meestal architectuur; vormgeving; tekeningen; schilder- of beeldhouwkunst. Esthetische en intellectuele expressie zijn in de beeldende kunsten belangrijker dan de gebruiksdoeleinden.
  • Deeltijds kunstonderwijs muziek, woord en dans
    Het deeltijds kunstonderwijs (dko) heeft een onderwijscurriculum dat leerlingen opleidt tot kunstbeoefenaars. De finaliteit van het dko is drieledig: (1) een uitstroomfinaliteit naar de kunstbeoefening in de vrije tijd; (2) een uitstroomfinaliteit naar de arbeidsmarkt; en (3) een doorstroomfinaliteit naar het hoger kunstonderwijs. 
    Muziek, woord en dans zijn toegepaste kunsten en betreffen bijvoorbeeld ook de dicht- of filmkunst: kunst die niet uitsluitend ontstaat uit artistieke expressie, maar die een verbinding vormt tussen praktisch nut en artistieke vormgeving. 
  • Educatief
    Educatieve activiteiten zorgen ervoor dat de deelnemers kennis, inzicht en vaardigheden verwerven. De nadruk ligt op het leren, het leerproces, ongeacht de inhoud of de doelgroep. De opzet is in tegenstelling tot van artistieke activiteiten vooral gericht op het bevorderen van bepaalde vaardigheden. Voorbeelden zijn workshops, lezingen, cursussen of congressen.
  • Initieel onderwijs
    Dit gaat om activiteiten georganiseerd in functie van het basis-, secundair of hoger onderwijs.
  • Inleidingen, lezingen of interviews
    Dit gaat om bijvoorbeeld een thematische voordracht of een mondeling onderhoud voor publiek.
  • Ontspanning en ontmoeting
    Dit gaat om een open aanbod van recreatieve activiteiten met als doel mensen met elkaar in verbinding te brengen en hen met oog op ontspanning en vermaak te activeren voor een zinvolle vrijetijdsbesteding. Vanuit ontmoeting en openheid worden mensen uitgenodigd tot het opnemen van een engagement. Voorbeelden zijn een bal; een kaartavond; of een hobbyclub. 
  • Opleiding van werkenden of werkzoekenden
    Personen die graag willen werken in de culturele sector maar zelf niet zozeer de ambitie koesteren om op het podium te staan kunnen in het cultuurcentrum een opleiding volgen om in de sector aan de slag te gaan. Deze opleidingen worden doorgaans aangeboden door de Vlaamse Dienst voor Arbeidsbemiddeling en Beroepsopleiding (VDAB) of door het Vlaams Instituut voor Zelfstandig Ondernemen (VIZO).
  • Praktijkgerichte opleidingen
    Dit gaat om creatieve workshops waarbij een bepaalde groep een specifieke vaardigheid aanleert ter welzijns- of zelfstandigheidsbevordering. Dat kan zijn: naaien; koken; bloemschikken; juwelen of kleding ontwerpen. De opleidingen kunnen tevens gericht zijn op opvoedingsondersteuning; praktische huishoudelijke scholing of sociaal-economische en maatschappelijke vorming. Voorbeelden zijn het Landelijk Praktijkatelier KVLV; de Praktische school voor Gezins- en Huishoudopleiding KAV; of de opleidingen Sociaal-Cultureel Werk voor Blinden en Slechtzienden.
  • Professioneel
    Een professionele activiteit kadert binnen het sociaal-economisch systeem en wordt gebracht door een actor die zich in hoofdzaak bezighoudt met podiumactiviteiten. Scholenactiviteiten tellen niet mee.
  • Repetitie
    Dit gaat om het repetitief oefenen ter creatie van een artistiek product.
  • Rondleiding of sfeerschepping
    Dit gaat om een begeleid individueel - of groepsbezoek.
  • Vergadering
    Dit gaat om een formeel overleg waarop inhoudelijke of ondersteunende taken worden afgesproken. Bestuurlijke en organisatorische groepsactiviteiten horen hier ook bij.
  • Vernissage
    Dit is de feestelijke opening van een tentoonstelling, veelal georganiseerd voor genodigden. De artiest of kunstenaar is hierop doorgaans zelf aanwezig. 
  • Vormingpluscentra
    Dit gaat om gespecialiseerde vormingsinitiatieven van sociaal-culturele organisaties die werken rond een bepaalde maatschappelijke thematiek. Het doel is sociale innovatie: volwassenen persoonlijke, sociale en culturele competenties bijbrengen om deelname aan de samenleving te stimuleren. Speciale aandacht gaat uit naar maatschappelijk kwetsbare groepen en mensen met specifieke educatieve noden.
  • Andere gelijkaardige initiatieven
    Dit gaat uitsluitend om initiatieven binnen de diensten in huis die niet bij voorgaande bijzondere educatieve activeiten kunnen worden onderverdeeld. Het betreft bijvoorbeeld infosessies of presentaties van derde gesubsidieerde partijen zoals van bijvoorbeeld een entiteit van de Vlaamse of federale overheid; het Vlaams Woningfonds; het Rode Kruis; of van erkende onderwijsinstellingen die hun aanbod richten op zowel kinderen, jongeren als volwassenen.
  • Overige subsoorten
    Dit gaat om activiteiten die niet bij voorgaande subsoorten kunnen worden onderverdeeld. Voorbeelden zijn leeskringen; praatgroepen; of infosessies van niet-gesubsidieerde sociaal-culturele organisaties.

Bron
CultuurCentra in Cijfers (CCinC)

Opmerkingen 
Niet alle gemeenten beschikken over een cultuurcentrum. Wanneer u met de muis over de kaart hovert, ziet u in het pop-upvenster van de gemeente of het gaat om een gemeente zonder cultuurcentrum (enkel de naam van de gemeente weergegeven); of om een gemeente die wel over een cultuurcentrum beschikt, maar die de informatie niet aan ons doorgaf (naam van de gemeente: geen deelname in CCinC).

Vanaf het volgende invoerjaar van de lokale vrijetijdsmonitor 2021 zullen ook gemeenschaps- en belevingscentra in het overzicht worden opgenomen. Voor cijfers uit 2017 is dit nog niet het geval.

Leveringsdatum
oktober 2018 over het werkjaar 2017

Contactpersoon
Lara Grieten, vrijetijdsmonitor@vlaanderen.be
Tom Heyvaert, ccinc@vlaanderen.be


Brontabel 
Download de gegevenstabel.

link naar bron tabel afbeelding senioren


Open data
Bekijk de publieke gegevens.

link naar open data


Rapporteringsplatform
Ga zelf met de cijfers aan de slag. 

link naar de cijfers