Aantal gemeentelijke jeugdinitiatieven

Thema
Aanbod en verenigingen

Eenheid
Aantal per tienduizend jongeren.
Absolute aantallen in cijfertabel. Indicator J geeft aan wanneer door de gemeente JA werd ingevoerd. N staat voor niet aanwezig of niet ingevoerd.

Definitie
Dit dashboard toont de aanwezigheid van specifieke jeugdinitiatieven in de gemeente in verhouding tot een vergelijkingsgroep.

Gemeenten kunnen in verschillende verschijningsvormen of werksoorten een pakket aan gestructureerde activiteiten aanbieden met een specifiek vrijetijdsaanbod voor kinderen en jongeren van drie tot en met dertig jaar. Dit gaat door op basis van niet-commerciële doeleinden: doelen die de algemene, integrale ontwikkeling van kinderen en jongeren bevorderen. De initiatieven vinden plaats onder educatieve begeleiding en op vrijwillige basis.

Door de diverse jeugdinitiatieven krijgen kinderen en jongeren ruimte om relaties en sociale netwerken uit te bouwen: ze kunnen er experimenteren met verschillende omgangsstijlen, doen er succeservaringen op, leren sociale vaardigheden, krijgen kansen tot zelfexpressie en kunnen zich oriënteren op de hen omringende samenleving.

Er zijn twee vormen van plaatselijke jeugdwerkinitiatieven.
Enerzijds zijn er werkingen die geen landelijke of andere overkoepeling kennen, en dus zelforganiserend zijn. Daartoe behoren bijvoorbeeld vaak hobby-jeugdverenigingen, of jeugdverenigingen zoals fanfares, harmonieën of koren die zijn aangesloten bij amateurkunstenorganisaties. 

Anderzijds gaat het om gemeentelijke werkingen zoals hieronder omschreven, met uitzondering van plaatselijke sportkampen:

  • Armoede-initiatieven
    Dit gaat om jeugdwerkingen met kinderen en jongeren die leven in een gezin waarvan het inkomen onder de armoedegrens ligt. Armoede betreft niet enkel een inkomensprobleem. Het betreft een kluwen van sociale uitsluitingen dat zich uitstrekt over meerdere gebieden van het individuele en collectieve bestaan.
  • Grabbelpasactiviteiten
    Inwoners van een aantal gemeenten kunnen bij de jeugddienst een Grabbelpas aankopen waarmee zij zich naar eigen keuze kunnen inschrijven voor Grabbelpasactiviteiten die de eigen gemeente en andere deelnemende gemeenten tijdens de schoolvakanties organiseren. Grabbelpas laat kinderen proeven van een waaier aan sportieve, culturele, creatieve, ontspannende, spannende of culinaire activiteiten. 
  • Initiatieven voor buitenschoolse opvang
    Initiatieven voor buitenschoolse opvang (IBO's) bieden formele opvang aan voor en na schooltijd, op woensdagnamiddag, op schoolvrije schooldagen of tijdens een of meer vakantieperiodes. Daarnaast kunnen ze ook verruimde opvang aanbieden: middag- en namiddagopvang, voor 7 uur, na 18 uur, tijdens het weekend, occasioneel of dringend, opvang van zieke kinderen thuis en inclusieve opvang voor kinderen met een specifieke zorgbehoefte.
  • Initiatieven voor kinderen en jongeren met een beperking
    Dit gaat om doelgroepspecifieke jeugdwerkingen voor kinderen en jongeren met een beperking. Ouders vragen activiteiten op maat, waarbij de focus ligt op het kind en niet op de beperking. 
  • Initiatieven voor laaggeschoolde jongeren
    Dit gaat om jeugdwerkinitiatieven die activiteiten en vorming opzetten voor werkende en werkloze jongeren. Deze bieden begeleiding aan jongeren die de school ongekwalificeerd hebben verlaten. Het zijn initiatieven die actief blijven inzetten op een groep van ongekwalificeerde uitstromers door bijvoorbeeld de link tussen onderwijs en werk te versterken. Voorbeelden zijn: campusacties waar informatie wordt gegeven aan laatstejaarsstudenten over VDAB en de overgang naar de arbeidsmarkt.
  • Jeugdateliers
    Kinderen en jongeren tussen zes jaar en vijftien jaar kunnen in een jeugdatelier terecht om er in groep te knutselen, timmeren, schilderen, dansen, toneel spelen, boetseren, filmen, te koken en zoveel meer. Daarbij wordt vooral belang gehecht aan het creatieve ontwikkelingsproces.
  • Jeugdhuizen en jeugdclubs
    Jeugdhuizen en -clubs zijn ontmoetingsplaatsen die voor en door jongeren in hun vrije tijd worden georganiseerd. Jeugdhuizen staan daarmee dicht bij jongeren en hebben de kracht om hen te activeren. Ze organiseren activiteiten rond bepaalde thema's die hun eigenheid weerspiegelen, waardoor ze potentieel hebben om uit te groeien tot broeiplekken van jong ondernemerschap. 
    Raadpleeg de metadatafiche over jeugdhuizen en -clubs voor meer informatie.
  • Jeugdinformatie-initiatieven
    Dit gaat om een dienst waarbij de gemeente helpt om kinderen en jongeren over allerhande relevante onderwerpen te informeren. Voorbeelden zijn een campagne om het taboe rond psychisch welzijn te doorbreken, een actie tegen pesten of een folder over de rechten van pas afgestudeerden. Ook actuele thema's worden met jeugdinformatie-initiatieven op maat van de jongere tot bij de jongere gebracht. Voorbeelden zijn de klimaatopwarming; metoo; of verkiezingen. En ook sociaal-maatschappelijke onderwerpen kunnen op deze manier vertaald worden in jongerenvriendelijke content: bijvoorbeeld hoe omgaan met migratie, depressieve- of zelfmoordgedachten, of hoe problemen thuis bespreekbaar maken. 
  • Jeugdmuziekateliers
    Jeugdmuziekateliers (JMA's) laten kinderen en jongeren op een pedagogische losse manier individueel of in groep vocaal of instrumentaal. musiceren. De muzikale vorming gebeurt via een ervarings- en handelingsgericht proces waarbij elke poging tot muzikale expressie wordt aangemoedigd. Een JMA is een atelier waarin men kan tentoonstellen. Dit kan in een jaarconcert, een opendeurdag of een ander toonmoment. 
    JMA's zijn wat anders dan de gemeentelijke muziekacademies in het deeltijds kunstonderwijs (dko). Beide hebben verschillende belangen. Zo hebben JMA's een autonome structuur, een eigen bestuursvorm, en ligt de nadruk eerder op het ontdekken van muziekvormen. 
  • Kinder- en jeugdboerderijen
    Sommige boerderijen zijn er meer dan andere boerderijen op voorzien om kinderen te ontvangen. Ze hebben bijvoorbeeld speciale doe-paden, een knuffelweide met kleine boerderijdieren of kijkgaten in de stallen op ooghoogte van kinderen. Sommige kinderboerderijen hebben kippen, konijnen, cavia’s en geitjes, terwijl andere er ook nog grotere dieren bij hebben zoals ezels, koeien, paarden en pony’s. Ook bezoekers ouder dan twaalf jaar krijgen er door een medewerker of een vrijwilliger met ervaring of scholing tips over de omgang met de dieren op een boerderij. Er worden in kinderboerderijen ook regelmatig activiteiten gepland met als doel kinderen en jongeren actief te betrekken bij het leven op een (kinder)boerderij.
  • Kleuterwerkingen
    Kleuterwerkingen binnen het jeugdwerk of de vrije tijd kunnen tot het vakantieaanbod behoren van bijvoorbeeld speelpleinwerkingen of kinderateliers. Deze werkingen bieden een vrijetijdsaanbod voor kinderen vanaf drie jaar. Ze bieden de kleuters een kans om zich te kunnen ontplooien in een omgeving die enerzijds structuur en afgrenzing biedt en anderzijds stimuleert tot interactie.
  • Speel-o-theken
    Speel-o-theken (ook wel: speelotheken, spelotheken of ludotheken) zijn uitleendiensten van speelgoed. Ze dragen bij tot sociaal contact onder de leden en tot de ontwikkeling van kinderen en volwassenen door middel van info en advies. De sector beschikt over een heel pak ervaringsdeskundigheid op vlak van speelgoed, aangepast aan elke vorm en graad van ontwikkeling. Het betreft hier diensten die deel uitmaken van een groter gemeentelijk initiatief zoals de bibliotheek; dienst Opvang- of Onthaalgezinnen; Huis van het Kind of het OCMW.
  • Speelpleinwerkingen
    Tijdens de schoolvakanties organiseren speelpleinwerkingen speelactiviteiten op een vaste plek. Deze werkingen worden gekenmerkt door een grote openheid voor kinderen en ze bevorderen de algemene en integrale ontwikkeling van deelnemende kinderen tot en met vijftien jaar. Nadien kunnen jongeren animator worden. Gemeenten kunnen de organisatie van een speelpleinwerking telkens op een andere manier invullen. Raadpleeg de metadatafiche over speelpleinwerkingen voor meer informatie.
  • Spelanimatie-initiatieven
  • SWAP-activiteiten
    SWAP is een onderdeel van de gemeentelijke tienerwerking, die op jongerenmaat tal van uitstappen, workshops en activiteiten organiseert. Inwoners van tien tot en met vijftien of zestien jaar kunnen bij een vrijetijdsdienst van hun gemeente een SWAP-pas aankopen waarmee zij zich naar keuze kunnen inschrijven voor SWAP-activiteiten die de eigen gemeente en andere deelnemende gemeenten tijdens de schoolvakanties organiseren. Zo kunnen jongeren met korting deelnemen aan spannende of creatieve (tiener)activiteiten zoals bowlen; lasershooten; padel; parcours; snowboarden of windsurfen. Ook kunnen groepsuitstappen naar pretparken, dierentuinen of naar de film worden georganiseerd.
  • Vakantiewerkingen
    Vakantiewerking is een verzamelbegrip voor gemeentelijke activiteiten in de schoolvakanties, en gaat dus breder dan speelpleinwerking. Toch is het net zo divers. Het hoofddoel van vakantiewerking is dat kinderen zich op georganiseerde vakantiemomenten kunnen amuseren in kader van jeugdwerk, niet in het kader van kinderopvang. De begeleiding of animatoren zijn over het algemeen jonge vrijwilligers of jobstudenten. Zij organiseren en begeleiden amusante (sport-)activiteiten, creatieve workshops, spelletjes en uitstappen. Hiertoe behoren ook de vaak thematische vakantiekampen met overnachting op een leuke locatie.
  • WMKJ’s
    Dit zijn werkingen voor maatschappelijk kwetsbare kinderen en jongeren die ook de niet-georganiseerde jeugd op de jeugdbewegingskar willen hijsen door middel van groepsgerichte vrijetijdsinvulling te bieden. De doelgroep van WMKJ’s kenmerkt zich voornamelijk door factoren als armoede, lage scholing of het behoren tot een etnisch-culturele minderheid. WMKJ’s bereiken vaak kinderen en jongeren die eerder de weg naar het jeugdwerk niet vonden.
  • Andere gemeentelijke tienerwerkingen
    Bijvoorbeeld een tienerwerking met SWAP-activiteiten: uitstappen, workshops en activiteiten op jongerenmaat. Inwoners van tien tot en met vijftien of zestien jaar kunnen bij een vrijetijdsdienst van hun gemeente een SWAP-pas aankopen waarmee zij zich naar keuze kunnen inschrijven voor SWAP-activiteiten die de eigen gemeente en andere deelnemende gemeenten tijdens de schoolvakanties organiseren. Zo kunnen jongeren met korting deelnemen aan spannende of creatieve (tiener)activiteiten zoals bowlen; lasershooten; padel; parcours; snowboarden of windsurfen. Ook kunnen groepsuitstappen naar pretparken, dierentuinen of naar de film worden georganiseerd.
  • Andere jeugdinitiatieven
    Initiatieven die niet onder voorgaande begrippen kunnen worden gecategoriseerd.

Bron
registratietool lokale vrijetijdsmonitor

Opmerkingen
Gegevens afkomstig uit de registratietool van de lokale vrijetijdsmonitor zijn voor 75 procent van de gemeenten beschikbaar. Download hier een volledige lijst van gemeenten met een goede deelname, een onvolledige deelname, en van gemeenten die niet hebben deelgenomen. Deze groepen zijn onderverdeeld per werkblad. 

Leveringsdatum
juli 2018 over het werkjaar 2017

Contactpersoon
Lara Grieten, vrijetijdsmonitor@vlaanderen.be


Brontabel 
Download de gegevenstabel.

link naar bron tabel afbeelding senioren


Open data
Bekijk de publieke gegevens.

link naar open data


Rapporteringsplatform
Ga zelf met de cijfers aan de slag. 

link naar de cijfers