Organisaties sociaal-cultureel volwassenenwerk

Thema
Aanbod en verenigingen

Eenheid
Absolute aantallen.
Aantal per tienduizend inwoners.

Definitie 
Dit dashboard toont het aantal organisaties die binnen het sociaal-cultureel volwassenenwerk in de gemeente actief zijn. Het gaat dan om werksoorten als bewegingen, vormingsinstellingen, vormingpluscentra en verenigingen. 

  • Bewegingen
    Dit zijn landelijke organisaties die voor een ruim publiek actief zijn rond een bepaald thema, bijvoorbeeld mobiliteit, actief burgerschap, vrede, armoedebestrijding of duurzaam omgaan met geld. Zij willen mensen in beweging brengen en organiseren daarom activiteiten die sensibiliseren, inzicht en vorming bieden en aanzetten tot sociale actie met oog op maatschappelijke verandering. 
  • Vormingpluscentra
    Deze pluralistische organisaties hebben als opdracht een eigen programma-aanbod inzake niet-formele educatie aan te bieden en samenwerkingen op te zetten met het oog op het versterken van het niet-formele educatieve aanbod in de eigen regio. Tot vormingpluscentra behoren ook volkshogescholen. Deze centra organiseren korte of langere cursussen voor volwassenen over zeer uiteenlopende thema’s. Vaak gaat het over sociale en culturele vorming. Ook het opzetten van langdurende projecten, meestal in samenwerking met andere organisaties, behoort tot de core-business van vormingpluscentra of volkshogescholen. 
  • Verenigingen
    Dit zijn netwerken van plaatselijke afdelingen of groepen met focus op zingeving en emancipatie van hun leden en deelnemers van de activiteiten die ze organiseren. Vrijwilligers zorgen voor de goede gang van zaken en programmeren activiteiten voor leden en andere geïnteresseerden. Afhankelijk van de vereniging zijn deze activiteiten algemeen van opzet of toegespitst op een bepaalde doelgroep, zoals senioren of gezinnen. Sociaal-culturele verenigingen kunnen ook rond een bepaald thema werken, zoals leefmilieu of cultuurbeleving.
  • Vormingsinstellingen
    Ook de landelijke vormingsinstellingen bieden een ruim educatief aanbod voor volwassenen aan. Die kunnen er dan ook terecht voor laagdrempelige of diepgravende vorming. De vormingsinstellingen onderscheiden zich door hun specialisatie in een bepaald thema. Dat kan gaan over natuur en milieu, zingeving, zorg, persoonlijkheid of relaties. Maar ze onderscheiden zich ook door hun expertise met een bepaalde doelgroep, bijvoorbeeld personen met een handicap of werknemersgroepen. Vormingsinstellingen zijn onderverdeeld in drie subcategorieën:

    Gespecialiseerde vormingsinstellingen
    Een gespecialiseerde vormingsinstelling is een sociaal-culturele organisatie die gespecialiseerd is in de ontwikkeling van een educatief aanbod. De invalshoek is hierbij thematisch.
    Syndicale vormingsinstellingen
    Syndicale vormingsinstellingen zijn vzw's die zijn gekoppeld aan erkende vakorganisaties. Deze vzw's zorgen voor een open educatief aanbod voor de leden van de vakorganisatie.
    Vormingsinstellingen en hun federatie van vormingsdiensten voor personen met een handicap
    Dit zijn landelijke vormingsinstellingen die via niet-formele educatie een sociaal-culturele werking ontplooien voor personen met een handicap en hun omgeving.

Deze werksoorten vormen een netwerk van laagdrempelige afdelingen of groepen die gericht zijn op zingeving en emancipatie van haar leden met oog voor persoonlijke en maatschappelijke ontplooiing. Sociaal-culturele organisaties zijn er voor vrijwilligers die zich inspannen voor tal van burgerinitiatieven met impact op het maatschappelijke weefsel. Ze ondersteunen deelnemers die niet alleen levenslang, maar ook levensbreed leren: alles wat met samenleven te maken heeft, krijgt een plek. Bovendien werken zij op vrijwillige basis en hebben ze geen beroepsmatige doeleinden.

De kaart biedt een overzicht van organisaties sociaal-cultureel volwassenenwerk die gekend zijn op Vlaams niveau, aangevuld met organisaties sociaal-cultureel volwassenwerk die niet gekend zijn op Vlaams niveau:

Gekend op Vlaams niveau
Gegevens over organisaties sociaal-cultureel volwassenenwerk afkomstig uit een register van leden die zijn aangesloten bij een erkende Vlaamse koepelfederatie, zoals in SISCA ingegeven. De lokale vrijetijdsmonitor ontsluit hieruit gegevens in geaggregeerde vorm. 

Niet gekend op Vlaams niveau
Gegevens over organisaties sociaal-cultureel volwassenenwerk die niet zijn aangesloten bij een erkende Vlaamse koepelfederatie, maar die wel door een lokaal bestuur worden erkend. Een vereniging wordt door de gemeente erkend op basis van een erkenningsprocedure.

Bron 
Sector Informatie Sociaal-Cultureel volwassenenwerk en Amateurkunsten (SISCA)
registratietool lokale vrijetijdsmonitor 
definities SociusForum voor Amateurkunsten en De Federatie

Opmerkingen
SISCA is het gegevensregistratiesysteem dat het Departement CJM ontwikkelde in samenwerking met De Federatie, het steunpunt sociaal-cultureel volwassenwerk (socius), en het Forum voor Amateurkunsten. Vanaf 2016 geven de cultuurorganisaties in SISCA gegevens per werksoort in: over hun werking, zoals het aantal afdelingen, vrijwilligers en vormingsuren, opvallende campagnes en projecten; over hun personeel en over hun financiën.

Enkel sociaal-culturele verenigingen worden in SISCA per lokale afdelingswerking onderverdeeld. Dat is echter niet het geval voor de andere sociaal-culturele werksoorten. Dat maakt dat organisaties sociaal-cultureel volwassenenwerk niet altijd eenvoudig op gemeentelijk niveau te interpreteren zijn. Wanneer u met de muis over de kaart hovert, ziet u in het pop-upvenster van de gemeente of het gaat om een gemeente zonder lokaal ingegeven verenigingen of om gemeenten waarover geen gegevens ter beschikking zijn. Gemeenten waarover we geen gegevens hebben, worden in de cijfertabel aangeduid met '-'. Enkel de organisaties die binnen de gemeente actief zijn, worden in de cijfertabel opgenomen.

Gegevens afkomstig uit de registratietool van de lokale vrijetijdsmonitor zijn voor 75 procent van de gemeenten beschikbaar. Download hier een volledige lijst van gemeenten met een goede deelname, een onvolledige deelname, en van gemeenten die niet hebben deelgenomen. Deze groepen zijn onderverdeeld per werkblad. 

Leveringsdatum
december 2018 over het werkjaar 2017

Contactpersoon
Lara Grieten, vrijetijdsmonitor@vlaanderen.be
Aaron Brusseel, sisca@vlaanderen.be


Brontabel 
Download de gegevenstabel.

link naar bron tabel afbeelding senioren


Open data
Bekijk de publieke gegevens.

link naar open data


Rapporteringsplatform
Ga zelf met de cijfers aan de slag. 

link naar de cijfers